Anh Phú ở Quảng Ninh hỏi: con cái có bị truất quyền thừa kế tài sản của cha mẹ không? Trong bài viết này, Luật Phương Bình sẽ giải thích chi tiết các quy định của pháp luật về các vấn đề này như sau.
Trả lời:
1. Con cái có bị cha mẹ truất quyền thừa kế tài sản không?
Theo quy định tại Diều 626 Bộ Luật Dân sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định về quyền của người lập di chúc như sau:
“Điều 626. Quyền của người lập di chúc
Người lập di chúc có quyền sau đây:
1. Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế;
2. Phân định phần di sản cho từng người thừa kế;
3. Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng;
4. Giao nghĩa vụ cho người thừa kế;
5. Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.”
Có nghĩa là khi lập di chúc, cha mẹ có thể quyết định để lại toàn bộ di sản cho một hoặc một số người và không để lại phần di sản nào cho người con khác. Pháp luật không buộc người lập di chúc phải nêu lý do việc truất quyền hưởng di sản.
Ví dụ: Ông A có ba người con là A, B và C. Trong di chúc, ông A chỉ để lại toàn bộ tài sản cho B và C, đồng thời ghi rõ D sẽ không được hưởng di sản theo nội dung di chúc.
Ngoài ra, Căn cứ Khoản 1 Điều 645 Luật Dân sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định về người không được hưởng di sản như sau:
- Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đại nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của người đó.
- Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ bồi dưỡng người để lại di sản;
- Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người để lại thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản mà người thừa kế đó được hưởng;
- Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc, giả mạo di chúc, sửa chữa di chúc, hủy di chúc, che dấu di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản. 
2. Mọi trường hợp truất quyền thừa kế đều mất quyền quyền hưởng di sản?
Không phải mọi trường hợp.
Theo quy định tại Điều 644 Bộ Luật Dân sự 2015 sửa dổi, bổ sung 2017 người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc:
“Điều 644. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.
2. Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.”
Như vậy, nếu người con bị cha mẹ truất quyền nhưng là con chưa thành niên hoặc con thành niên không có khả năng lao động thì vẫn có thể được hưởng phần di sản bắt buộc theo quy định của pháp luật.
3. Con bị truất quyền hoặc không có quyền hưởng di sản thì cháu có được hưởng thừa kế thế vị không?
Theo quy định tại Điều 652 Bộ Luật Dân sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017: “Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”
Tuy nhiên, Công văn số 64/TANDTC-PC về việc thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc về hình sự, dân sự và tố tụng hành chính hướng dẫn Khoản 1 điều 621 Bộ Luật Dân sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 như sau:
“4. Trường hợp con của người để lại di sản vi phạm các quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật Dân sự là những trường hợp không được quyền hưởng di sản nhưng người con này lại chết trước hoặc cùng người để lại di sản thì con của người này có được hưởng thừa kế thế vị đối với di sản do ông bà để lại hay không?
Điều 652 của Bộ luật Dân sự quy định: “Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống...”.
Theo quy định tại Điều 652 nêu trên thì: Không phải cứ con chết trước người để lại di sản thì cháu được hưởng di sản. Thừa kế thế vị là hưởng thay và đối tượng hưởng thay đã được quy định rõ là “phần di sản của cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống”. Trường hợp một người đã không được quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật Dân sự, như bị kết án về hành vi ngược đãi nghiêm trọng người cha thì họ sẽ không được hưởng di sản của người cha. Do vậy, nếu họ còn sống khi cha chết thì họ cũng không được hưởng di sản thừa kế nên không có “phần được hưởng nếu còn sống” để cho người khác hưởng thế vị.”
Như vậy, theo công văn hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao thì người con thuộc diện không được quyền hưởng di sản theo khoản 1 Điều 621 thì mặc dù người chết trước hay chết cùng thời điểm với người để lại di sản, con của họ cũng không được hưởng thừa kế thế vị.
Trên đây là nội dung tư vấn của Công ty Luật Phương Bình đối với thắc mắc của anh Phú. Nếu quý khách hàng có thắc mắc hay có vấn đề cần tư vấn vui lòng hiện hệ 0936.645.695 để được tư vấn.
Viết bình luận