Nguồn ảnh: Báo VietNamNet
Ngày 02/11/2026, Bà Chu Thị Thành (66 tuổi), cựu Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức bị đưa ra xét xử về các tội “Tham ô tài sản” và “Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước”.
Theo cáo trạng, bà Thành bị xác định là người chủ mưu, chỉ đạo thực hiện hành vi chiếm đoạt hơn 79 tỷ đồng từ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ngoài ra, nhóm bị cáo còn thực hiện hành vi bán khống 153 hóa đơn, thu lợi bất chính hơn 20 tỷ đồng.
Đáng chú ý, trong quá trình điều tra, bà Chu Thị Thành cùng các bị can khác đã chủ động nộp hơn 100 tỷ đồng để khắc phục toàn bộ thiệt hại liên quan đến vụ án. Riêng bà Thành đã nộp hơn 99 tỷ đồng.
Việc chủ động hoàn trả toàn bộ số tiền bị chiếm đoạt đặt ra vấn đề pháp lý: Người bị truy tố về tội tham ô tài sản có được miễn trách nhiệm hình sự nếu đã khắc phục toàn bộ hậu quả của vụ án?
1. Khắc phục toàn bộ thiệt hại có đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự?
Theo Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung) quy định:
- Được miễn trách nhiệm hình sự khi có MỘT trong những căn cứ sau đây:
+ Do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;
+ Khi có quyết định đại xá.
- Có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi có MỘT trong các căn cứ sau đây:
+ Do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;
+ Người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa;
+ Người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn
+ Có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.
Như vậy, có thể thấy, việc tự nguyện nộp lại tiền, khắc phục toàn bộ thiệt hại không phải là căn cứ độc lập để đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự theo Điều 29 Bộ luật Hình sự.
Đặc biệt, đối với hành vi tham ô tài sản, đây là tội phạm xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức và quyền sở hữu tài sản.
=> Việc người phạm tội hoàn trả số tiền đã chiếm đoạt không làm mất đi tính chất nguy hiểm của hành vi đã thực hiện, cũng không đồng nghĩa với việc trách nhiệm hình sự được chấm dứt.
=> Do đó, dù bà Chu Thị Thành đã nộp hơn 99 tỷ đồng để khắc phục hậu quả, nhưng tình tiết này không đồng nghĩa với việc bà đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự đối với các tội danh bị truy tố.
2. Nộp lại hơn 99 tỷ đồng có được xem là tình tiết giảm nhẹ hình phạt?
+ Mặc dù không đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự, việc chủ động khắc phục hậu quả vẫn có ý nghĩa quan trọng khi xem xét quyết định hình phạt. Theo điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, một trong những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là: “Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả”.
=> Đây là căn cứ để Tòa án xem xét giảm nhẹ hình phạt đối với người phạm tội khi lượng hình.
Tuy nhiên, mức hình phạt cụ thể vẫn thuộc thẩm quyền quyết định của Tòa án trên cơ sở đánh giá toàn diện vụ án. Như vậy, khắc phục toàn bộ thiệt hại không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm hình sự. Người bị truy tố vẫn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi đã thực hiện, dù đã hoàn trả toàn bộ số tiền gây thiệt hại.
⚠️ Lưu ý: Các quy định pháp luật thường xuyên sửa đổi vì vậy tại thời điểm quý khách hàng đọc có thể đã có sự thay đổi trong các quy định. Để biết thêm chi tiết quý khách hàng có thể truy cập vào website: https://phuongbinhlaw.vn/ hoặc liên hệ tới số điện thoại: 0936645695 để được tư vấn, đại diện cho quý khách hàng.
