1. Căn cứ ly hôn là gì?

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Theo từ điển Tiếng Việt thì “căn cứ” là điều có thể dựa vào chắc chắn, là cái làm chỗ dựa, làm cơ sở để giải quyết một công việc nào đó. Như vậy, căn cứ li hôn là những tình tiết (điều kiện) được quy định trong pháp luật và chỉ khi có những tình tiết (điều kiện) đó, Tòa án mới được (quyết định) xử cho ly hôn.

2. Căn cứ ly hôn trong trường hợp vợ chồng thuận tình ly hôn

Thuận tình ly hôn là trường hợp cả hai vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, cùng mong muốn chấm dứt hôn nhân được thể hiện bằng đơn thuận tình ly hôn của vợ chồng. Theo Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định: “Trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn; nếu không thỏa thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án giải quyết việc ly hôn”. Thuận tình ly hôn biểu hiện trên việc vợ và chồng thống nhất được trên tất cả các phương diện, cụ thể:

(1) sự tự nguyện ly hôn của vợ và chồng

(2) thỏa thuẩn được việc chia tài sản

(3) thỏa thuận được việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở đảm bảo quyền lợi chính đáng của vợ và con

Vậy trong trường hợp, hai bên vợ chồng không thỏa thuận được tất cả các phương diện nêu trên đồng nghĩa với việc là không giải quyết theo thủ tục “Công nhận thuận tình ly hôn” mà phải thực hiện thủ tục “Khởi kiện yêu cầu ly hôn”.  

3. Căn cứ ly hôn trong trường hợp ly hôn do một bên vợ hoặc chồng yêu cầu

Căn cứ vào khoản 1 và khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về ly hôn theo yêu cầu của một bên vợ hoặc chồng:

“1. Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

2. Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.”

3.1. Trường hợp có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được

Thứ nhất, về hành vi bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. Và hành vi bạo lực gia đình chính là một trong các căn cứ yêu cầu ly hôn, cụ thể tại khoản 1 Điều 3 Luật phòng chống, bạo lực gia đình 2022 đã nêu ra. Hành vi này tồn tại dưới nhiều hình thái khác nhau không chỉ là việc tác động vật lý trên cơ thể mà còn có thể là tinh thần hoặc các hành vi ngăn cản, cưỡng ép vợ/chồng thực hiện trái ý chí của họ,…(ví dụ: hành hạ, phân biệt chủng tộc, cưỡng ép phá thai,…)

Thứ hai, về vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng

 “Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng” là vi phạm về quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng dẫn đến xâm phạm nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người kia (Ví dụ: Vợ, chồng phá tán tài sản gia đình)

3.2. Ly hôn trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn

Khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về trường hợp yêu cầu ly hôn khi một trong hai người mất tích. Trên cơ sở bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người vợ, người chồng của người đã bỏ đi biệt tích thì pháp luật cho phép họ được chấm dứt quan hệ hôn nhân bằng ly hôn. Tuy nhiên, khi một bên vợ hoặc chồng bị Tòa án ra quyết định tuyên bố là mất tích thì quan hệ hôn nhân giữa vợ, chồng không đương nhiên chấm dứt. Quan hệ hôn nhân này chỉ có thể chấm dứt bằng một bản án xử cho ly hôn của Tòa án theo yêu cầu của bên còn lại.

4. Căn cứ ly hôn trong trường hợp người thứ ba yêu cầu

Điều 51. Quyền yêu cầu giải quyết ly hôn

…

2. Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.

Trường hợp ly hôn với một bên vợ, chồng bị bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác làm ảnh hưởng đến khả năng nhận thức và làm chủ hành vi của mình, Tòa án thụ lý theo yêu cầu của người thứ ba là cha, mẹ hoặc người thân thích của người vợ hoặc chồng bị bệnh nêu trên. Đối với trường hợp này pháp luật yêu cầu cha, mẹ, người thân thích khác của vợ hoặc chồng cần phải chứng minh được việc người chồng hoặc vợ bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác phải là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.

Trên đây là chia sẻ của Công ty Luật VietLawyer, với kinh nghiệm nhiều năm trong mọi lĩnh vực pháp lý, nếu khách hàng có nhu cầu tư vấn các vấn đề liên quan đến các vấn đề pháp lý khác, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua website: https://vietlawyer.vn/ hoặc Hotline: 0927.625.666 để được tư vấn và giải đáp thắc mắc.