Trong môi trường cạnh tranh, doanh nghiệp có quyền xây dựng chính sách giá, mở rộng mạng lưới phân phối và thu hút khách hàng. Tuy nhiên, quyền tự do kinh doanh không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp được bắt tay với nhau để gây khó khăn, ngăn cản hoặc loại bỏ đối thủ khỏi thị trường. Đặc biệt, khi các doanh nghiệp đang cạnh tranh trên cùng thị trường cùng thống nhất không giao dịch với một doanh nghiệp khác, tác động của hành vi không chỉ dừng lại ở quan hệ thương mại giữa các bên mà có thể trở thành thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị pháp luật cấm.
Tình huống:
Trên thị trường phân phối một loại thiết bị điện, có 5 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó A, B và C là ba doanh nghiệp có thị phần lớn. Thời gian gần đây, D và E là hai doanh nghiệp mới gia nhập thị trường và bắt đầu cạnh tranh bằng cách đưa ra giá bán thấp hơn, tăng chiết khấu cho đại lý và mở rộng mạng lưới phân phối. Lo ngại D và E tiếp tục mở rộng thị phần, A, B và C đã bí mật thỏa thuận với nhau:
+ Không ký hợp đồng cung cấp hàng hóa cho các đại lý đang hợp tác với D và E;
+ Cùng yêu cầu một số nhà cung cấp không bán hàng cho D và E;
+ Nếu một đại lý tiếp tục nhập hàng của D hoặc E thì A, B và C sẽ ngừng cung cấp hàng cho đại lý đó;
Vấn đề đặt ra: A, B và C có đang thực hiện thỏa thuận hạn chế cạnh tranh hay không?
1. Thế nào là thỏa thuận loại bỏ khỏi thị trường?
- Theo Điều 20 trong Nghị định 116/2005/NĐ-CP về hướng dẫn Luật Cạnh tranh năm 2004 tuy đã hết hiệu lực nhưng vẫn được xem là tài liệu tham khảo, nhấn mạnh những trường hợp cụ thể của các thỏa thuận nhằm loại bỏ khỏi thị trường những doanh nghiệp không phải là các bên của thoả thuận là:
+ Cùng thống nhất không giao dịch với doanh nghiệp không tham gia thỏa thuận
+ Cùng hành động MỘT trong CÁC hình thức quy định tại điểm a khoản 1 và khoản 2 Điều 19 như sau:
++ Yêu cầu, kêu gọi, dụ dỗ khách hàng của mình không mua, bán hàng hoá, không sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp không tham gia thỏa thuận;
++ Yêu cầu, kêu gọi, dụ dỗ các nhà phân phối, các nhà bán lẻ đang giao dịch với mình phân biệt đối xử khi mua, bán hàng hóa của doanh nghiệp không tham gia thỏa thuận theo hướng gây khó khăn cho việc tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp này;
++ Mua, bán hàng hóa, dịch vụ với mức giá đủ để doanh nghiệp không tham gia thỏa thuận không thể mở rộng thêm quy mô kinh doanh;
++ Mua, bán hàng hóa, dịch vụ với mức giá đủ để doanh nghiệp không tham gia thỏa thuận phải rút lui khỏi thị trường liên quan.
2. Đây có phải là thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm?
- Trong tình huống trên, A, B và C đều là những doanh nghiệp trên cùng 1 thị trường liên quan (doanh nghiệp tham gia vào thỏa thuận) không cạnh tranh với nhau để loại bỏ D và E (doanh nghiệp không tham gia vào thỏa thuận) một cách độc lập mà đã cùng phối hợp và thống nhất hành động với các nội dung thỏa thuận nhằm loại bỏ khiến hai doanh nghiệp này không thể tiếp tục hoạt động bình thường.
=> Hành vi trên thuộc một trong các dạng thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo khoản 6 Điều 11 Luật Cạnh tranh 2018: “Thỏa thuận loại bỏ khỏi thị trường doanh nghiệp không phải là các bên tham gia thỏa thuận.”
=> Được xác định là thỏa thuận hạn chế cạnh tranh BỊ CẤM quy định tại Khoản 2 Điều 12 Luật cạnh tranh 2018 cụ thể “Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh giữa các doanh nghiệp quy định tại các khoản 4, 5 và 6 Điều 11 của Luật này”
=> Không cần phải xét đến rằng việc thỏa thuận hạn chế cạnh tranh này có gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể trên thị trường chỉ cần có hành vi cùng thỏa thuận loại bỏ thì đã là thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm.
3. Mức xử phạt?
- Không chỉ bị cấm, hành vi này còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Theo Điểm e Khoản 1 Điều 6 Nghị định 75/2019/NĐ-CP, hành vi thỏa thuận loại bỏ khỏi thị trường những doanh nghiệp không phải là các bên tham gia thỏa thuận của các doanh nghiệp trên cùng thị trường liên quan có thể bị:
+ Phạt tiền từ 01% đến 10% tổng doanh thu trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm thực hiện hành vi vi phạm của từng doanh nghiệp là các bên tham gia thỏa thuận
⚠️ Lưu ý: Các quy định pháp luật thường xuyên sửa đổi vì vậy tại thời điểm quý khách hàng đọc có thể đã có sự thay đổi trong các quy định. Để biết thêm chi tiết quý khách hàng có thể truy cập vào website: https://phuongbinhlaw.vn/ hoặc liên hệ tới số điện thoại: 0936645695 để được tư vấn, đại diện cho quý khách hàng.
