Tình trạng sử dụng trái phép chất ma túy tại Việt Nam trong những năm gần đây diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, an ninh trật tự và sự phát triển bền vững của xã hội. Mặc dù đã có nhiều biện pháp hành chính, y tế và tuyên truyền được áp dụng, song tỷ lệ người tái nghiện và lan rộng tệ nạn vẫn còn cao. Trước thực tế đó, việc ban hành Điều 256a trong Bộ luật Hình sự nhằm hình sự hóa hành vi sử dụng trái phép chất ma túy được xem là bước chuyển mạnh mẽ trong chính sách phòng, chống ma túy quốc gia. Bài viết này sẽ trình bày khái niệm tội phạm theo pháp luật hình sự, nội dung của tội sử dụng trái phép chất ma túy và một số nhận xét về chính sách hình sự hóa hành vi này.
1. Tội phạm là gì?
Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý. Hành vi đó xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc; xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, hoặc xâm phạm các lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý bằng biện pháp hình sự.
Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không bị coi là tội phạm và sẽ được xử lý bằng các biện pháp khác như xử phạt hành chính, giáo dục tại địa phương hoặc các biện pháp hỗ trợ xã hội khác. Điều này cho thấy ranh giới giữa tội phạm và vi phạm hành chính phụ thuộc vào mức độ nguy hiểm của hành vi trong thực tiễn xã hội.
2. Tội sử dụng trái phép chất ma túy
Việc sử dụng trái phép chất ma túy lâu nay chủ yếu được xử lý bằng các biện pháp hành chính hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tuy nhiên, theo xu hướng siết chặt quản lý và phòng ngừa tái nghiện, Bộ luật Hình sự đã bổ sung Điều 256a để hình sự hóa hành vi này trong một số trường hợp cụ thể.
Cụ thể, Điều 256a quy định như sau:
-
Người nào đang trong thời gian cai nghiện ma túy tự nguyện, cai nghiện ma túy bắt buộc, điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế hoặc đã từng tham gia các hình thức cai nghiện, điều trị trên mà bị phát hiện tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm.
-
Nếu tái phạm tội này thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.
Việc hình sự hóa hành vi sử dụng trái phép chất ma túy trong trường hợp người đã từng cai nghiện hoặc đang điều trị cho thấy nhà làm luật nhấn mạnh đến yếu tố tái phạm, khả năng lây lan và ảnh hưởng tiêu cực của hành vi này đến xã hội. Mức phạt tù được quy định nhằm tăng tính răn đe, đồng thời cảnh báo những đối tượng có nguy cơ tái nghiện.
Trên đây là tư vấn của Công ty Luật Phương Bình. Quý khách hàng có thắc mắc vui lòng liên hệ: 0927.625.666 để được Luật sư tư vấn.
