Trong các vụ việc liên quan đến chia di sản thừa kế, không ít người dù có tên trong hàng thừa kế hoặc được ghi nhận trong di chúc vẫn không được hưởng phần tài sản của người đã mất. Một trong những lý do thường gặp là họ bị truất quyền thừa kế. Vậy truất quyền thừa kế là gì? Khi nào một người bị truất quyền?
1. Truất quyền thừa kế là gì?
Truất quyền thừa kế được hiểu là hành vi loại bỏ quyền được hưởng di sản của một người thừa kế. Người này có thể là người lẽ ra được hưởng thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc, nhưng vì lý do nhất định nên không được nhận phần tài sản thừa kế.
Theo Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền truất quyền hưởng di sản của bất kỳ người thừa kế nào, kể cả là con ruột, vợ/chồng hoặc cha mẹ. Việc truất quyền này phải được thể hiện rõ trong nội dung di chúc. Một khi bị truất quyền, người đó sẽ không được hưởng di sản, dù có đầy đủ điều kiện thừa kế theo quy định.

Ngoài ra, theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có thể bị loại khỏi danh sách được hưởng di sản do có hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức, pháp luật hoặc quyền lợi của người để lại di sản và người thừa kế khác.
2. Các trường hợp bị truất quyền thừa kế theo quy định pháp luật
Việc truất quyền thừa kế có thể xảy ra trong các trường hợp sau:
-
Người thừa kế cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản. Ví dụ: đánh đập, đầu độc hoặc giết hại người để lại di sản để chiếm đoạt tài sản.
-
Có hành vi ngăn cản người lập di chúc như đe dọa, ép buộc, lừa dối hoặc không cho lập di chúc nhằm mục đích hưởng lợi riêng.
-
Xâm phạm tài sản của người để lại di sản trước khi họ mất, chẳng hạn như tự ý bán, chiếm giữ, hủy hoại hoặc sử dụng tài sản trái phép.
-
Cố ý cản trở người thừa kế hợp pháp khác nhận phần di sản của họ, sử dụng thủ đoạn gian dối hoặc vũ lực để tranh giành tài sản.
-
Các hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật hoặc đạo đức xã hội khác có thể bị tòa án tuyên bố không đủ điều kiện làm người thừa kế.
Tuy nhiên, nếu người để lại di sản biết về hành vi vi phạm của người thừa kế nhưng vẫn lập di chúc cho họ hưởng di sản, thì người này vẫn có quyền thừa kế, trừ khi có bản án hoặc quyết định của tòa án tuyên họ không đủ điều kiện.
Như vậy, truất quyền thừa kế là một chế định quan trọng nhằm bảo vệ quyền định đoạt tài sản của người lập di chúc, đồng thời loại bỏ những cá nhân có hành vi trái đạo đức và pháp luật ra khỏi hàng thừa kế. Để tránh tranh chấp về sau, người lập di chúc nên thể hiện rõ ý chí truất quyền (nếu có) và nêu rõ lý do hợp lý trong nội dung di chúc.
Trên đây là tư vấn của Công ty Luật Phương Bình. Quý khách hàng có thắc mắc vui lòng liên hệ: 0927.625.666 để được Luật sư tư vấn.
