Thế nào là người đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự? Pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về điều kiện trở thành người đại diện đương sự trong tố tụng dân sự? Sau đây, VIETLAWYER sẽ giúp bạn tìm hiểu

1. Khái niệm về người đại diện trong tố tụng dân sự
Khoản 1 Điều 85 Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015 (BLTTDS 2015) quy định về người đại diện như sau: “Người đại diện trong tố tụng dân sự bao gồm người đại diện theo pháp luật hoặc theo ủy quyền. Người đại diện có thể là cá nhân hoặc pháp nhân theo quy định của bộ luật dân sự”.
2. Một số điều kiện quy định đối với người đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự
2.1. Người đại diện của đương sự có thể là cá nhân hoặc pháp nhân
Để đảm bảo sự thống nhất với quy định của Bộ Luật Dân sự năm 2015 (BLDS 2015), BLTTDS 2015 quy định người đại diện của đương sự trong TTDS có thể là cá nhân hoặc pháp nhân. Việc quy định như vậy làm rõ hơn khả năng làm người đại diện của pháp nhân, chủ thể pháp nhân nhận thức rõ hơn về khả năng của mình và chủ động trong việc thực hiện chức năng nhiệm vụ đứng ra bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Ngoài ra theo BLTTDS 2015: “Cơ quan tổ chức cá nhân khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác cũng là đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự của người được bảo vệ.".
2.2 Người đại diện của đương sự là cá nhân có năng lực hành vi tố tụng dân sự hoặc là pháp nhân có năng lực chủ thể
Người đại diện của đương sự tham gia tố tụng để tiếp nhận và thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng của đương sự, vì vậy mà người đại điện của đương sự phải có đủ điều kiện để tham gia quan hệ tố tụng như một đương sự một cách trực tiếp. Nói cách khác, người đại diện của đương sự phải có năng lực hành vi tố tụng dân sự đầy đủ. Với trường hợp người đại diện là pháp nhân theo quy định của BLDS thì pháp nhân cũng phải đảm bảo năng lực chủ thể được quy định tại BLDS 2015. Một tổ chức đảm bảo đầy đủ các điều kiện để có tư cách pháp nhân (được quy định tại khoản 1 điều 74 BLDS 2015) thì đồng thời đã đảm bảo được năng lực chủ thể cho mình. Mặc dù pháp nhân là người đại diện nhưng thực hiện quyền và nghĩa vụ của pháp nhân lại phải thông qua cá nhân cụ thể là người đại diện của pháp nhân, do đó cá nhân đó cũng phải có năng lực hành vi tố tụng dân sự đầy đủ.
2.3. Những người không được làm người đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự
Để đảm bảo tính khách quan trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự nhằm tìm ra sự thật và đem lại công lý cho người dân, pháp luật đã đề ra những đối tượng không được làm người đại diện. Bởi một khi những người này tham gia tố tụng với vị trí người đại diện cho đương sự có thể làm mất đi tính khách quan và công bằng trong tương quan lợi ích của các bên đối lập nhau. Điều 87 BLTTDS 2015 quy định những trường hợp không được làm người đại điện như sau:
- Nếu họ cũng là đương sự trong cùng một vụ việc với người được đại điện mà quyền và lợi ích hợp pháp của họ đối lập với quyền và lợi ích hợp pháp của người được đại diện; Xuất phát từ việc đối lập nhau về quyền lợi nên nếu người này làm đại diện cho đương sự thì quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự không thể được bảo vệ và nếu để họ làm người đại diện cho đương sự thì ý nghĩa của việc tham gia tố tụng của người đại diện và ý nghĩa của hành vi đại điện không còn giá trị.
- Nếu họ đang là người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự cho một đương sự khác mà quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đó đối lập với quyền và lợi ích hợp pháp của người được đại diện trong cùng một vụ việc. Tương tự như trên, một chủ thể đóng hai vai trò của hai phía đối lập trong một mối quan hệ thì không còn tính khách quan.
- Cán bộ, công chức trong các cơ quan Tòa án, Kiểm sát, Công an không được làm người đại diện trong tố tụng dân sự, trừ trường hợp họ tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện cho cơ quan của họ hoặc với tư cách là người đại diện theo pháp luật. Nếu những chủ thể này tham gia tố tụng với tư cách người đại diện của cơ quan mình hoặc người đại điện theo pháp luật của người thân mình thì cũng sẽ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho chủ thể được đại điện mà vẫn đảm bảo khách quan cho quá trình tham gia tố tụng. Nếu họ được làm người đại diện theo uỷ quyền thì quyền và lợi ích hợp pháp của người được đại diện chưa chắc đã là ưu tiên số một thậm chí còn ảnh hưởng tiêu cực đến việc tìm ra sự thật của vụ án.
Trên đây là chia sẻ của Công ty Luật VietLawyer. Với kinh nghiệm nhiều năm trong mọi lĩnh vực pháp lý nếu khách hàng là cá nhân, tổ chức có nhu cầu tư vấn các vấn đề liên quan đến pháp lý khác, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua website https://vietlawyer.vn/
