Liên quan đến phim ca nhạc hành động “Huy bến xe”, Công an TP.HCM đã khởi tố, bắt giữ nhiều người, trong đó có các diễn viên Hoàng Mèo, Tấn Bo. Bộ phim do ca sĩ Dương Chấn Huy tổ chức sản xuất, phát hành trên YouTube từ năm 2020, với nhiều cảnh bạo lực, tranh giành địa bàn và thu tiền bảo kê.Vụ việc đặt ra vấn đề pháp lý đáng chú ý: Diễn viên chỉ nhận vai, diễn theo kịch bản có đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự không? Việc xác định trách nhiệm cần căn cứ vào mục đích sản xuất, hành vi phổ biến nội dung và vai trò, nhận thức của từng người tham gia.
1. Hành vi sản xuất, phát tán phim có nội dung bạo lực khi nào vi phạm pháp luật?
Công ty sản xuất phim có nội dung kích động bạo lực có vi phạm pháp luật không, căn cứ theo điểm h khoản 1 Điều 9 Luật Điện ảnh 2022 quy định:Những nội dung và hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động điện ảnh1. Nghiêm cấm hoạt động điện ảnh có nội dung sau đây:...g) Tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật;h) Kích động bạo lực, hành vi tội ác bằng việc thể hiện chi tiết cách thức thực hiện, hình ảnh, âm thanh, lời thoại, cảnh đánh đập, tra tấn, giết người dã man, tàn bạo và những hành vi khác xúc phạm đến nhân phẩm con người, trừ trường hợp thể hiện các nội dung đó để phê phán, tố cáo, lên án tội ác, đề cao chính nghĩa, tôn vinh giá trị truyền thống, văn hóa;i) Thể hiện chi tiết hình ảnh, âm thanh, lời thoại dâm ô, trụy lạc, loạn luân;Theo đó, doanh nghiệp sản xuất phim có nội dung kích động bạo lực, cổ súy hành vi tội ác có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật. Việc phim được xây dựng dưới hình thức giải trí hoặc hư cấu không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đương nhiên được miễn trách nhiệm pháp lý.Ngoài ra, theo Điều 11 Nghị định 87/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, tổ chức có hành vi hoạt động điện ảnh với nội dung kích động bạo lực, hành vi tội ác có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Tùy trường hợp, cơ quan có thẩm quyền còn có thể áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động hoặc buộc tiêu hủy, xóa bỏ, gỡ bỏ phim có nội dung vi phạm và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
2. Khi nào diễn viên, đạo diễn và người sản xuất bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Diễn viên, đạo diễn và nhà sản xuất bị truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS) khi hành vi của họ trong quá trình sáng tác, sản xuất, diễn xuất hoặc phát hành tác phẩm điện ảnh/nghệ thuật cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.Do hành vi sản xuất và phát tán vật phẩm vi phạm thường mang tính chất tập thể với sự tham gia của nhiều đối tượng, bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải phân định rõ vai trò đồng phạm của từng cá nhân theo Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Vì vậy, muốn xác định một người có phải chịu trách nhiệm với vai trò đồng phạm hay không, cần chứng minh yếu tố cố ý và sự tham gia của người đó vào việc thực hiện tội phạm. Còn đối với trường hợp sản xuất phát tán phim có nội dung bạo lực thì thành phần tham gia gồm: nhà sản xuất/ đạo diễn thường giữ vai trò người tổ chức chủ mưu chỉ đạo hoặc người thực hành. Còn diễn viên thường giữ vai trò người thực hành hoặc người giúp sức. Ngoài ra, còn có tội danh liên quan tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông điều 288 Luật Hình sự 2015 sản xuất, phát tán tác phẩm gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
3. Chỉ diễn theo kịch bản có được miễn trách nhiệm hình sự không?
Trường hợp được miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:- Diễn viên hoàn toàn không biết và không thể thấy trước việc kịch bản hoặc hình ảnh của mình bị lừa dối, cắt ghép hay dàn dựng vào mục đích vi phạm pháp luật căn cứ theo Điều 20 của Luật Hình sự 2015.- Nếu bị đe dọa hoặc ép buộc diễn xuất trái ý muốn, đây được xem xét là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Trường hợp là người giúp sức có vai trò không đáng kể trong vụ án đồng phạm, Tòa án có thể xem xét áp dụng mức hình phạt nhẹ hơn căn cứ theo Điều 51 của Luật Hình sự 2015.- Diễn viên có thể được xem xét miễn trách nhiệm hình sự nếu tự thú, khai rõ sự việc, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra hoặc góp phần hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả xảy ra căn cứ theo Điều 29 của Luật Hình sự 2015. Tóm lại, diễn viên là người có đầy đủ năng lực nhận thức. Nếu biết rõ (hoặc buộc phải biết) kịch bản có nội dung vi phạm pháp luật mà vẫn thực hiện diễn xuất thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.
⚠️ Lưu ý: Các quy định pháp luật thường xuyên sửa đổi vì vậy tại thời điểm quý khách hàng đọc có thể đã có sự thay đổi trong các quy định. Để biết thêm chi tiết quý khách hàng có thể truy cập vào website: https://phuongbinhlaw.vn/ hoặc liên hệ tới số điện thoại: 0936645695 để được tư vấn, đại diện cho quý khách hàng.