Chị G - Tuyên Quang có gửi câu hỏi cho Công ty Luật VietLawyer với nội dung như sau: "Tôi và chồng tôi từ khi kết hôn đều chung sống cùng mẹ chồng. Vì mẹ chồng đã lớn tuổi nên tôi và chồng bàn bạc, tôi quyết định nghỉ việc để có thời gian chăm sóc và báo hiếu mẹ. Sau một thời gian chạy chữa, mẹ chồng tôi đã không qua khỏi. Tuy nhiên, gia đình tôi xảy ra tranh chấp khi xác định quyền thừa kế. Xin hỏi Luật sư, con dâu có được hưởng thừa kế từ mẹ chồng hay không? Rất mong Luật sư giải đáp thắc mắc giúp tôi. Tôi xin cảm ơn!". Công ty Luật VietLawyer xin chia sẻ về vấn đề này qua bài viết dưới đây.
Thừa kế là gì?
Thừa kế được hiểu là sự dịch chuyển tài sản của người đã chết cho người còn sống, tài sản để lại gọi là di sản.
Trong đó, thừa kế được chia thành 02 hình thức:
- Thừa kế theo di chúc: Theo quy định tại Điều 624 Bộ luật Dân sự năm 2015:
"Thừa kế theo di chúc là việc chuyển dịch tài sản của người đã chết cho người còn sống theo sự định đoạt của người đó khi họ còn sống."
- Thừa kế theo pháp luật: Theo quy định tại Điều 649 Bộ luật Dân sự năm 2015:
"Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định."
Xác định hàng thừa kế
Hàng thừa kế được xác định khi việc thừa kế được tiến hành theo pháp luật mà không thông qua hoặc không có di chúc do người chết để lại.
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, người thừa kế theo pháp luật được quy định như sau:
“1, Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a, Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b, Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c, Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2, Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3, Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”
Theo đó, hiện nay có 03 hàng thừa kế theo pháp luật là hàng thừa kế thứ nhất, thứ hai và thứ ba. Tuy nhiên, con dâu không nằm trong bất kỳ hàng thừa kế nào.
Con dâu có được hưởng thừa kế từ mẹ chồng hay không?
Theo quy đinh pháp luật, việc hưởng thừa kế có thể được tiến hành theo 02 hình thức: thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật. Tuy con dâu không không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của mẹ chồng nhưng vẫn có thể được hưởng thừa kế của mẹ chồng nếu thuộc những trường hợp sau:
- Trường hợp 1: Hưởng thừa kế từ mẹ chồng theo di chúc
Điều 626 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:
“Người lập di chúc có quyền sau đây:
1, Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.
2, Phân định phần di sản cho từng người thừa kế.
3, Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng.
4, Giao nghĩa vụ cho người thừa kế.
5, Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.”
Như vậy, nếu mẹ chồng chết để lại di chúc mà trong di chúc có nội dung chỉ định con dâu được hưởng di sản thừa kế thì con dâu sẽ được hưởng phần di sản đã chỉ định.
Con dâu được hưởng di sản thừa kế hợp pháp khi: Di chúc của mẹ chồng hợp pháp (Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015), Con dâu không thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản theo Điều 621 Bộ luật Dân sự năm 2015 và từ chối nhận di sản theo Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015.
- Trường hợp 2: Hưởng thừa kế từ chồng
Theo quy định của pháp luật, người chồng thuộc hàng thừa kế thứ nhất khi bố mẹ chồng chết và được chia thừa kế theo pháp luật hoặc được hưởng thừa kế theo di chúc bố mẹ để lại. Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015 có quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc:
“1, Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a, Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b, Con thành niên mà không có khả năng lao động.
2, Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.”
Khi người chồng chết thì người vợ (người con dâu) sẽ thuộc hàng thừa kế thứ nhất nếu chia thừa kế theo pháp luật. Đồng thời người vợ lúc này sẽ thuộc nhóm đối tượng được hưởng thừa kế của chồng mà không phụ thuộc vào nội dung di chúc.
Vì vậy, khi người chồng chết sau khi mẹ chồng chết thì người con dâu có thể được hưởng di sản thừa kế của mẹ chồng từ người chồng (trừ trường hợp con dâu không được quyền hưởng di sản và từ chối nhận di sản).
Trên đây là chia sẻ của Công ty Luật VietLawyer, với kinh nghiệm nhiều năm trong mọi lĩnh vực pháp lý, nếu khách hàng có nhu cầu tư vấn các vấn đề liên quan đến các vấn đề pháp lý khác, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua website: https://vietlawyer.vn/ hoặc Hotline: 0927.625.666 để được tư vấn và giải đáp thắc mắc.
